Zalecenia żywieniowe w zespole jelita nadwrażliwego

By Maj 24, 2018Dietetyk radzi

Zespół nadwrażliwości jelita grubego (ZJN) to schorzenie występujące bardzo często. Jest to przewlekłe i nawracające, czynnościowe zaburzenie prawidłowej pracy jelit. Termin czynnościowe zaburzenie oznacza, że nie udaje się zidentyfikować choroby, powodującej występujące objawy. Przyczyną mogą być zaburzenia w sferze psychicznej pacjentów. Schorzenie charakteryzuje się bólami brzucha o różnym nasileniu, wzdęciami i zmienionym rytmem wypróżniania się. Co ciekawe objawy ustają w nocy, podczas snu. Zespół jelita wrażliwego nie jest groźny, jednak znacznie pogarsza komfort życia. Ocenia się, że schorzenie dotyka około 20 % dorosłych, częściej kobiet niż mężczyzn.

Zespół nadwrażliwości jelita grubego może przebiegać w dwóch postaciach: zaparciowej i biegunkowej. W  ZJN  perystaltyka  ulega zaburzeniu, co  objawia się, przy  zbyt  szybkiej  perystaltyce – biegunką lub przy  zwolnieniu perystaltyki – zaparciem. Istnieje także teoria, że pacjenci z ZJN cierpią na nadwrażliwość trzewną – zwiększone  odczuwanie  bólu  z  przewodu  pokarmowego. Oznacza to, że rozciąganie ścian jelita powoduje ból. Ból powodować mogą także gazy jelitowe.

Mimo, iż sposób żywienia nie przyczynia się do powstawania choroby, to może w znaczący sposób wpływać na złagodzenie bądź nasilenie objawów. Ze względu na różny przebieg schorzenia, nie ma jednej, uniwersalnej diety dla każdego chorego. Warto jednak kierować się pewnymi wskazówkami.

Zalecenia żywieniowe:

  • Dieta powinna wykazywać cechy diety łatwo strawnej.
  • Jeżeli ZJN przebiega z nietolerancją laktozy to zaleca się eliminację mleka, mleka w proszku, sera twarogowego. Mleko można zastąpić zdrowszymi napojami fermentowanymi: jogurtem i kefirem, a także mlekami roślinnymi.
  • Zaleca się unikanie potraw smażonych, ciężkostrawnych.
  • Dobrym wyborem będzie wyeliminowanie z diety tłustych potraw i tłustych mięs (wieprzowina, wołowina oraz przetwory mięsne) – są ciężkostrawne, a dodatkowo bardzo kaloryczne.
  • Szczególną uwagę należy zwrócić na rośliny strączkowe, które powodują powstawanie gazów jelitowych. Jeśli już włączymy je do swojej diety to pamiętajmy o odpowiednim ich przygotowaniu, a także o dodatku przypraw i ziół, które ułatwiają ich przyswajanie. Doskonale sprawdza się w tym celu: kminek, tymianek i majeranek.
  • Fruktoza może zwiększać dolegliwości. Najwięcej znajdziemy jej w słodkich sokach owocowych, winogronach, bananach, jabłkach i gruszkach.
  • Z diety wykluczyć należy napoje gazowane powodujące wzdęcia.
  • U osób z zaparciami korzystnie działa błonnik pokarmowy, który znajdziemy w pełnoziarnistych produktach zbożowych i warzywach. Działanie rozwalniające mają także soki: sok z buraka, sok z kiszonych ogórków czy kapusty.
  • Pacjenci z biegunkami powinni stosować dietę niskoresztkową, niskotłuszczową i niskocukrową. W tym przypadku warto wzbogacić swoją dietę w ryż oraz napoje bogate w garbniki: herbatę, miętę oraz sok z czarnego bzu.
  • Nasilenie dolegliwości może występować przy spożyciu mocnej kawy i alkoholu, dlatego zaleca się ich eliminację.
  • Posiłki poleca się podawać w małych objętościach, co najmniej 5 razy na dobę.

Najważniejsze jest indywidualne podejście do diety. Obserwujmy to co dzieje się z naszym organizmem po spożyciu danych produktów żywnościowych. Te, które nasilają objawy, eliminujmy z naszego jadłospisu.

Bibliografia:

Żelowski A. i wsp. Zespół jelita nadwrażliwego – podstawowe zasady rozpoznawania i leczenia. Pediatria Medycyna Rodzinna 9 (3), str. 250–255. 2013.

Bartnik W., Chojnacki J., Paradowski L. i wsp.: Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne w zespole jelita nadwrażliwego. Gastroenterologia Kliniczna 1, str. 9–17. 2009.