Dobroczynny wpływ probiotyków

By 31 marca, 2020Dietetyk radzi

Ekosystem jelitowy człowieka oraz jego wpływ na utrzymaniu zdrowia stały się głównym tematem badań wielu naukowców. Wciąż publikowane są nowe doniesienia na temat korzystnego wpływu probiotyków na nasz organizm. Szczególną  uwagę  zwraca się na ich zdolność do wywierania efektu immunomodulacyjnego oraz korzystny  wpływ  na  układ  pokarmowy.

Czym są probiotyki?

Nazwa probiotyk pochodzi z języka greckiego od słów pro i bios, co w tłumaczeniu oznacza „dla życia”. Probiotyki, według definicji FAO/WHO, to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Do drobnoustrojów o działaniu probiotycznym zaliczamy przede wszystkim bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium. Bakterie te wytwarzają kwas mlekowy poprzez beztlenowy rozkład węglowodanów na drodze fermentacji mlekowej. Powszechnie uważa się, że sfermentowane produkty prawdopodobnie zostały wynalezione przez przypadek. Legenda mówi, że jogurt powstał w wyniku z procesu fermentacji w workach ze skórą zwierząt wykorzystywanych do transportu wody i mleka w regionach o niskiej wilgotności i wysokich temperaturach.

W przeszłości korzystny wpływ sfermentowanej żywności na zdrowie był nieznany, ponieważ ludzie wykorzystywali fermentację jako sposobu do przechowywania żywności, przedłużenia okresu przydatności i poprawy smaku. Z czasem sfermentowana żywność stała się ważną częścią diety w wielu kulturach, a z czasem okazało się, że proces fermentacji wiąże się z wieloma korzyściami zdrowotnymi.  Probiotyki odgrywają ważną rolę w utrzymywaniu równowagi immunologicznej w przewodzie pokarmowym poprzez bezpośrednią interakcję z komórkami odpornościowymi. Probiotyki były szeroko badane w różnych chorobach żołądkowo-jelitowych. Najczęściej badane gatunki to Lactobacillus, Bifidobacterium i Saccharomyces. Skuteczność probiotyczna może być zależna od gatunku, dawki i choroby, a czas trwania leczenia zależy od wskazania klinicznego. Dowiedziono, że probiotyki są skuteczne w przypadku ostrej biegunki zakaźnej, biegunki związanej z antybiotykami, biegunki związanej z Clostridium difficile, encefalopatii wątrobowej, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, zespołu jelita drażliwego. Szczepy  probiotyczne  regulują właściwy  skład  i  funkcjonowanie  mikroflory jelitowej, ograniczając wzrost mikroflory patogennej.

Jakie są źródła probiotyków?

Probiotyki są dostępne w dwóch głównych formach: żywności i suplementów diety. Owszem bakterie probiotyczne można dostarczać poprzez suplementację, ale skuteczniejszym i zdrowszym sposobem jest spożywanie bakterii z kiszonek, kefirów, jogurtów. Głównych źródłem bakterii probiotycznych w naszej diecie są fermentowane napoje mleczne, takie jak kefir, zsiadłe mleko i jogurt, a także warzywne poddane procesowi fermentacji mlekowej. W Polskiej tradycji najczęściej jest to kapusta kiszona i kiszone ogórki, ale równie dobrze proces fermentacji przechodzą: brokuły, marchewka, czy kalafior. Należy zaznaczyć, że dużo kwasu mlekowego i bakterii znajduje się w wodzie powstałej po kiszeniu warzyw i to ona jest polecana szczególnie jako odżywczy napój. Szczepom probiotycznym często towarzyszą prebiotyki. Prebiotyki są to nietrawione składniki węglowodanowe pożywienia, które stymulują wzrost i aktywują bakterie jelitowe zdolne do ich fermentowania. Przede wszystkim są to oligosacharydy, które stanowią dobrą odżywkę dla bakterii probiotycznych. Przykładem może być inulina, którą możemy znaleźć w agawie i cykorii. Dobrym źródłem prebiotyków są także banany, a także czosnek i cebula.

Źródło:

  • Ozen M., Dinleyici E.C.The history of probiotics: the untold story. Benef Microbes, 6, sr.159-65. 2015.
  • Islam S.U. Clinical Uses of Probiotics. Medicine (Baltimore) 95(5), str.2658. 2016
  • Piqué N., Berlanga M., Miñana-Galbis D. Health Benefits of Heat-Killed (Tyndallized) Probiotics: An Overview. Int J Mol Sci. 23. 2019
  • Wilkins T., Sequoia J. Probiotics for Gastrointestinal Conditions: A Summary of the Evidence. Am. Fam. Physician. 96(3), str. 170-178. 2017
  • Frei R., Akdis M., O’Mahony L. Prebiotics, probiotics, synbiotics, and the immune system: experimental data and clinical evidence. Curr Opin Gastroenterol. 31, str. 153-8. 2015
  • Marco M.L. i wsp. Health benefits of fermented foods: microbiota and beyond. Curr Opin Biotechnol. 44, str. 94-102.
  • Şanlier N., Gökcen B.B., Sezgin A.C.Health benefits of fermented foods. Crit Rev Food Sci Nutr. 59, str. 506-527. 2019